26 april 2026

Vragen vanuit Wijnaldum

Stichting Winamer Belang heeft de provincie Fryslân gevraagd wie verantwoordelijk is voor schade die zich in de toekomst mogelijk nog zal voordoen als gevolg van de eerdere zoutwinning in Noordwest-Fryslân. "Dat is noait goed regele”, zegt de 85-jarige voorzitter Rinze Post uit Wijnaldum. 

De SBHH deelt deze zorg van Winamer Belang. Wij stelden het punt herhaaldelijk aan de orde, onder meer bij toenmalig staatssecretaris Vijlbrief: kan worden geformaliseerd dat een eindige termijn van vergunninghouders voor zorgplicht, nazorg, aansprakelijkheid en verjaring wordt gekoppeld aan het verantwoordelijk worden van de Rijksoverheid voor het uitvoeren van de zorgplicht? De bewindsman zegde toe te onderzoeken of en onder welke voorwaarden de zorgplicht, na een vaste periode van bijvoorbeeld 30 jaar na beëindiging van de mijnbouwactiviteiten, door de overheid kan worden overgenomen van het mijnbouwbedrijf. Een en ander zou vorm moeten krijgen bij de - nu nog steeds lopende - herziening van de Mijnbouwwet.

21 april 2026

Inspraak toekomstplan ondergrond

Voor een verstandig en veilig toekomstig gebruik van de diepe ondergrond werkt de rijksoverheid aan een programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond (DGDO). Het rijk gaat daarbij ook in dialoog met de maatschappij: inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en andere overheden. Zo wordt duidelijk wat de omgeving in dezen belangrijk vindt. Bekijk voor de achtergronden deze animatie. 

Een goed plan voor een duurzame energie- en grondstoffenwinning vraagt duidelijke kaders. Daarom is een stap op weg naar dat programma de 'Notitie Reikwijdte en Detailniveau' (concept-NRD), die nu ter inzage ligt. Lees hier de publiekssamenvatting. Reageren kan tot en met donderdag 21 mei 2026.

Op donderdag 23 april van 15.00-16.00 uur wordt een webinar georganiseerd over de opzet van het onderzoeksplan. Daar kunnen vragen worden gesteld over het onderzoeksplan, het programma en de procedure. Aanmelden voor dit webinar kan via deze link.

13 april 2026

Nationale Aanpak Funderingen

Deze maand presenteerde het ministerie van Binnenlandse Zaken de 'Nationale Aanpak Funderingen'. Zo'n 120.000 Nederlandse woningeigenaren hebben zoveel last van funderingsproblemen dat een hersteloperatie nodig is. Deltares en TNO eerder berekenden eerder dat 425.000 gebouwen in Nederland funderingsproblemen hebben. Veel eigenaren kunnen het herstel zelf niet financieren, onderzocht de Autoriteit Financiële Markten.

De funderingsproblematiek is voornamelijk gerelateerd aan veranderingen in bodem en grondwater waarvan de oorzaken dicht tegen het aardoppervlak liggen (grofweg in de bovenste dertig meter). Daarnaast is er echter ook funderingsproblematiek gerelateerd aan mijnbouwactiviteiten. Die kunnen leiden tot bewegingen van de bodem: aardbevingen, bodemdaling en bodemstijging. Deze bewegingen kunnen direct en indirecte schade veroorzaken. Diepe bodemdaling kan aanpassing van het oppervlaktewaterpeil nodig maken, wat op haar beurt kan leiden tot ondiepe bodemdaling en tot schades aan funderingen. 

09 april 2026

'Zoutwinning is de nieuwe gascrisis'

"De zoutwinning in Veendam kent nu al veel problemen, zoals klachten van omwonenden over bodemdaling en angst voor schade aan huizen, bedrijfspanden en landbouwgrond. Bomen werden al ziek en er is sprake geweest van een diesellek, waarvan de exacte locatie overigens niet gevonden kan worden. Ook is onbekend wat we weten over gestapelde mijnbouw in de regio en de gevolgen daarvan." en "Het belang van natuur en inwoners, en het belang van de industrie is compleet scheefgetrokken."

Dat schrijven Quirina Pampiermole (Jonge Socialisten Groningen-Drenthe - PvdA), Thomas Boonstra (Jonge Democraten D66  Groningen-Drenthe); Kwintijn Schuurman (bestuurslid PvdD Noord-Nederland) en Ceriel Wekker (Politiek Commissie Dwars Noord-Nederland - GL) vandaag in een opiniestuk in het Algemeen Dagblad. Ze vrezen bij de zoutwinning dezelfde problemen als eerder bij de gaswinning. "Als de politiek nu niets doet, wordt de zoutwinning in Veendam een herhaling van de Groningse gascrisis."

03 april 2026

Lucratieve schade-afhandeling

Het vermogen van bestuurders en aandeelhouders van schadebureaus die betrokken zijn bij de mijnbouwschade in Groningen is de afgelopen jaren spectaculair gegroeid. Dat blijkt uit een onderzoek van RTV Noord, RTV Drenthe en Follow the Money.

De vier bureaus die werken voor het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) kregen tussen 2018 en 2025 577 miljoen aan  overheidsgeld uitbetaald voor hun onderzoeken. Eén aandeelhouder van bureau 10BE zag zijn vermogen in die periode stijgen van 8 ton naar 13 miljoen euro.

Uit het onderzoek blijkt dat meerdere bureaus hun inspecteurs instrueren minimaal 40 schades per adres te vinden. Voor elke schade kunnen namelijk uren worden gedeclareerd. Om aan die opdracht te voldoen noteerden inspecteurs ook 'onzinschades', gaven ze toe aan de onderzoeksjournalisten. Vanuit het IMG is er volgens de onderzoekers nauwelijks controle op het werk van de schadebureaus. Naar verwachting zullen zij in totaal 1 miljard euro verdienen. 

31 maart 2026

Psychische klachten

Naast schade aan gebouwen en infrastructuur veroorzaakt de gaswinning in Groningen aantoonbaar ook psychische klachten bij tienduizenden inwoners van die provincie. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen en het UMCG, getiteld 'The impact of mining-induced earthquakes on mental health: Evidence from the Dutch Lifelines Cohort Study and Biobank'. Hiervoor werden gegevens van 167.000 deelnemers aan het langlopend onderzoek 'Lifelines' gekoppeld aan gegevens van het KNMI over 1000 aardbevingen sinds 1986. De onderzoeksresultaten pleiten voor een heroverweging van de maatschappelijke kosten van mijnbouw.

Het onderzoek toont een oorzakelijk verband aan tussen bevingen en de toename van angst- en depressieve klachten zoals somberheid, verlies van interesse, concentratieproblemen, rusteloosheid en spanning. Tussen 2007 en 2021 werden tienduizenden extra klachten gemeten. Volgens de onderzoekers moet de psychologische belasting van voortdurende onzekerheid serieus worden genomen.

17 maart 2026

Elders ook omgekeerde bewijslast?

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) kwam maandagmiddag naar het Drentse dorp Ekehaar vanwege de onrust over de recente aardbeving. In oktober 2023 werd het dorp ook al getroffen, toen door drie aardbevingen, die werden afgehandeld door de Commissie Mijnbouwschade. De Commissie wees veel claims af, omdat de schades niet gerelateerd zouden zijn aan de bevingen. Andere claims werden wel toegewezen, maar de meeste bewoners ontvingen slechts 20 a 30% van hun werkelijke schade. 

Maandag zegde de staatssecretaris de bewoners toe, meldt de NOS, dat er "definitief een andere, betere schaderegeling" komt. De Commissie Mijnbouwschade gaf recent aan dat ze zelf ook niet gelukkig is met de uitgekeerde schadebedragen.

De nieuwe regeling zou mogelijk gaan lijken op de schaderegeling bij het grote Groninger gasveld, die is gebaseerd op omgekeerde bewijslast. Voor eerder afgehandelde schades moet alsnog een betere oplossing komen.

13 maart 2026

Informatieavond in Milûk

Op donderdag 26 maart organiseert de Pilot Harlingen weer een avond over de zoutwinning. Vanaf 19.00 uur zijn er vier inleiders:

  • Chris Elsinga (SBHH) licht toe hoe de Pilot Harlingen tot stand kwam, en wat de verdere doelen zijn
  • Dr. Peter Fokker (TNO) vertelt over nieuw onderzoek naar het fenomeen 'zoutkruip'
  • Luc Mutsaers (ministerie KGG) legt uit hoe vergunningverlening rond mijnbouw verloopt
  • Bart Hendriks (Frisia) verduidelijkt hoe de eigen Harlinger schaderegeling vorm krijgt

In de ruime pauze is er een informatiemarkt met stands van in elk geval Frisia Zout, Vereniging Oud Harlingen, Antea Group, Peter van der Gaag, de SBHH en het ministerie van KGG.

Deze informatiemarkt is overigens van 18.00-19.00u ook al open. Je kunt daar één op één in gesprek met de partijen die bij de zoutwinning zijn betrokken.

Rond 21.30 uur wordt de avond afgesloten. 

03 maart 2026

Aanpassing(en) schaderegeling

De Commissie Mijnbouwschade kan niet uit de voeten met de eigen schaderegeling. Tot die conclusie kwam de Commissie toen ze - voor het eerst sinds haar oprichting - inderdaad mijnbouwschade wilde vergoeden, te weten in Ekehaar. De schadevergoedingen staan namelijk in geen verhouding tot de werkelijke kosten. Een café-eigenaar ontving bijvoorbeeld, op basis van een rapport van 250 pagina's, € 16,41 om een scheur in een muur te herstellen. 

Na overleg met de inwoners gaf de Minister van Klimaat en Groene Groei daarop aan dat de schaderegeling zal worden aangepast. De herziene regeling zal met terugwerkende kracht ook voor de inwoners van Ekehaar gelden. Daar bovenop nam de Tweede Kamer vandaag een motie aan die de regering verzoekt om bij de aanpassing óók een terugwerkendekrachtbepaling op te nemen om mensen die onder de oude regeling vielen te helpen. Hiermee lijkt rond  schadeafhandeling door de Commissie Mijnbouwschade een soortgelijke spaghetti te ontstaan als in het Groninger aardbevingsgebied.

26 februari 2026

Indirecte schade door bodemdaling

De bodemdaling als gevolg van gas-, olie- en zoutwinning kan leiden tot effecten in de waterhuishouding. Die veranderingen kunnen op hun beurt bijdragen aan funderingsschade. Dat stelt Deltares, een onderzoeksinstituut op het gebied van water en ondergrond. Omdat na afloop van de winning nog lang daling kan optreden, moet dan ook nog lange tijd rekening gehouden worden met effecten op en door de waterhuishouding. "Dit leidt afhankelijk van de lokale omstandigheden tot verhogingen of verlagingen van de grondwaterstanden. Dit kan bij zowel vernatting of verdroging tot schades aan funderingen en boven- en ondergrondse infrastructuur leiden."

De gevolgen blijven niet per se beperkt tot de locatie van bodemdaling zelf, stelt het rapport. "Bodemdaling op plek A kan een uitstralingseffect hebben op de omgeving." Voor de provincie Friesland is door het Wetterskip Fryslân en Royal HaskoningDHV een poging gedaan om de rol van bodemdaling op het gehele bodem- en (grond)watersysteem van de provincie expliciet te maken. 

02 februari 2026

Zoutwinning en waterbeheer

In het juist verschenen Jaarplan 2026 van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) signaleert deze dat zoutwinnning ook invloed kan hebben op het waterbeheer. In 2026 wil SodM daarom onderzoeken hoe de bodemdaling door de zoutwinning daar op doorwerkt.

"Bij zoutwinning daalt de bodem", stelt het Jaarplan, "met nadelige gevolgen voor milieu en omgeving. De grond kan zouter, natter of juist droger worden. Het dalen van de bodem kan leiden tot verzakkingen en schade aan wegen en huizen. Bodemdaling gaat soms nog door als de zoutwinning al is gestopt. Het is belangrijk om de gevolgen van bodemdaling goed in beeld te hebben. Dit is nodig om goed te kunnen adviseren over nieuwe mijnbouwactiviteiten, zoals ondergrondse opslag van waterstof. De gevolgen van bodemdaling door zoutwinning zijn erg afhankelijk van de locatie. SodM wil in 2026 onderzoeken hoe de effecten van bodemdaling doorwerken op bijvoorbeeld het waterbeheer (waterhuishouding en grondwaterkwaliteit) door waterschappen en gemeenten."

28 januari 2026

Financiële check Frisia Zout

Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) gaat dit jaar onderzoeken of Frisia Zout wel voldoende geld reserveert voor onverwachte gebeurtenissen, het afbreken van installaties en het goed achterlaten van de omgeving. Dat schrijft de toezichthouder in het vandaag verschenen Jaarplan 2026, omdat ze hier zorgen over heeft: "Als bedrijven daar niet genoeg geld voor reserveren, kunnen er risico’s ontstaan voor de veiligheid van mens en milieu."

Bedrijven die de diepe ondergrond gebruiken moeten zich houden aan regels in de wet en in vergunningen. Ook wanneer een bedrijf gestopt is met met winnen, heeft het nog verplichtingen. De Mijnbouwwet gaat er vanuit dat ondernemingen daar nu en in de toekomst voldoende geld voor in kas hebben, maar SodM wil dit checken. De kosten van maatregelen bij onverwachte gebeurtenissen en opruimen kunnen immers hoog oplopen. De financiële positie van Frisia Zout en van andere zoutwinningsbedrijven wordt in dat kader de komende tijd onder de loep genomen. 

22 januari 2026

Peperdure schade-opname

Na aardbevingen in oktober 2023 deden 67 inwoners van het Drentse Ekehaar een schademelding bij de Commissie Mijnbouwschade. Daarvan kregen 29 melders in 2025 inderdaad een schadevergoeding toegekend, voor een totaalbedrag van € 80.000. Het in kaart brengen van de schade door een bureau kostte € 440.000. De Commissie wil de schaderegeling, zoals die nu luidt, dan ook aanpassen: in plaats van een percentage zou volledige schade vergoed moeten worden, en ook schades die langer dan een jaar geleden zijn ontstaan.

De Commissie Mijnbouwschade is potentieel ook een partij waarbij inwoners van Harlingen een claim zouden kunnen neerleggen, mocht er in Harlingen schade ontstaan als gevolg van de zoutwinning. Eerder gaf de voorzitter van de Commissie Mijnbouwschade in een gesprek met de SBHH echter aan geen bezwaar te hebben tegen een 'Harlinger' schaderegeling, rechtstreeks met Frisia Zout. 

20 januari 2026

Delen in Groninger kennis

De SBHH was 20 januari op werkbezoek in de provincie Groningen. In Loppersum werd gesproken met het bestuur van de Groninger Bodem Beweging (GBB). Die is in 2009 - na een lange aanloop die al in 2003 begon - opgericht om op te komen voor de belangen van mensen die directe of indirecte schade hebben door de gaswinning in het Groningen gasveld.

Oorspronkelijk was 'schadeafhandeling' het speerpunt van de GGB, inmiddels is daar ook ‘veiligheid’ bij gekomen. De GGB streeft naar een betere informatievoorziening richting bevolking; het vergoeden van materiële schade; het vergoeden van immateriële schade; het behoud van het culturele en historische erfgoed; het creëren van een nieuw toekomstperspectief voor de regio; en een goede, correcte en rechtvaardiger schadeafhandeling en schadeloosstelling op basis van omgekeerde bewijslast. Het is de bedoeling ook in Harlingen te gaan werken met omgekeerde bewijslast, naar analogie van Groningen.

06 januari 2026

Europese Natuurherstelwet

De Europese Unie wil via een Natuurherstelwet bereiken dat in 2050 alle ecosystemen hersteld zijn. Om aan die wet te voldoen moet Nederland dit jaar een plan van aanpak inleveren. In dat kader werkt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) onder meer aan een plan voor de Waddenzee. Om natuur en economische activiteiten in dit gebied beter met elkaar in evenwicht te brengen moet er veel gebeuren, maar er lijkt een kentering gaande. De Waddenacademie rapporteerde afgelopen jaar dat de meeste natuurlijke indicatoren slechter of onzekerder zijn dan zou moeten. En het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) toonde aan dat de bodem en het bodemleven wel degelijk te lijden hebben van gas- en zoutwinning. Wellicht droeg dat er aan bij dat demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei eind 2025 een streep door nieuwe gaswinning boven Ternaard zette. Ook over de uitbreiding van de zoutwinning boven Harlingen is negatief geadviseerd.